Avlija
Portal za kulturu, književnost i društvene teme



Historija

15. Februara 2017.
 

Obilježja škola i školskog sistema u Novom Pazaru i okolini u periodu od 1918 do 1941 godine

More articles by »
Written by: Redakcija
Oznake:

Neposredno nakon oslobađanja od Austro-Ugarske, nastavile su da rade sve škole koje su radile prije Prvog svjetskog rata, ili su sagrađene u toku rata. Mreža škola se naglo širila. Paralelno sa svetovnim školama nastavile su rad i islamske vjerske škole: mektebi i medresa. Posebno je do izraza došao dualizam u obrazovanju, u školama se vjeronauka izučavala kao jedan od najznačajnijih predmeta, tako da su učenici bili u stalnom procijepu između naučnih istina i dogmatskih učenja.

Osnovu školskog sistem su karakterisale sve slabosti tadašnjeg sistema školstva u Jugoslaviji. Razlika je bila jedino u tome što su te slabosti ovdje bile više izražene, nego u drugim krajevima. Pored specifičnih osobenosti karakterističnih za sistem škola u Novom Pazaru i okolini (kao što su opća nerazvijenost školske mreže, rad u neadekvatnim uslovima, nedostatak nastavnih sredstava, nedostatak udžbenika i đačkog pribora i nedostatak internata tako da su učenici bili primorani ili da savladaju ogromnu udaljenost ili da napuste školovanje i niz drugih slabosti) jasno su se uočavale one karakteristike koje su pratile jugoslovensko školstvo, a to su sljedeće:

  1. Nedemokratičnost školskog sistema. Bez obzira na izražene psihofizičke sposobnosti, na želju za učenjem i radom, sistem nije omogućavao svim građanima da postignu željeni nivo obrazovanja. Pored toga sistem nije omogućavao ni ravnopravnost polova. Ženska djecu su uglavnom ostajala neškolovana, a ukoliko su završila osnovnu školu, u najboljem slučaju su svoje „školovanje“ u ženskoj zanatskoj ili ćilimarskoj školi.

 

  1. Nacionalna neravnopravnost. Dok su zanatsko-trgovačku školu pohađala u najvećem broju muslimanska djeca, gimnaziju su uglavnom pohađala pravoslavna djeca, a naročito višu gimnaziju, dok su ćilimarsku školu pohađala muslimanska, žensku zanatsku školu su pohađala pravoslavna djeca.

 

  1. Socijalna nejednakost. U školskom sistemu su se jasno uočavale socijalne razlike učenika. Gimnazija, kao elitna škola, okupljala je djecu bogatih slojeva: činovnika, trgovaca, veleposednika i sl. Ostale škole, preko kojih se postajalo radnik bile su namijenjene djeci siromašnih.

 

  1. Nesvetovnost školskog sistema. Pored toga što su vjerske škole redovno i legalno radile okupljajući najčešće djecu koja idu u redovnu školu, i u redovnoj školi se izučavala vjeronauka. Kolika se važnost pridavala ovom nastavnom predmetu jasno se vidi iz nastavnih programa: u spisku nastavnih predmjeta vjeronauka je uvijek na prvom mjestu. Svaki nastavni dan je započinjao i završavao se molitvom, a škola je pored državnih praznovala i vjerske praznike.

 

  1. Centralizam u upravljanju školama. Upravljanje školama je bilo toliko centralizovano u Ministarstvu prosvete i Ministarstvu trgovine i industrije, da čak ni banovine nisu mogle imati bitnog utjecaja na organizaciju i rad škola. Cio rad škola je strogo nadgledan u centralizovanom ropstvu iz dubljih političkih ciljeva.

 

  1. Sistematsko zapostavljanje muslimana u školstvu. Jasno se može uočiti da je u cijelom periodu između dva svjetska rata vođena politika otvaranja škola samo u onim mjestima gdje je živio isključivo, ili pretežno srpski živalj. Takva politika je rezultirala negativnim odnosom muslimanskog življa prema školi, nedoživljavanjem škole kao narodne, te i nedovoljnim pohađanjem škole čak i u Novom Pazaru.

 

 

Priredio Mr. Haris Ibrahimović iz knjige Školstvo u Novom Pazaru i okolini 1918–1941 god. Dr. Sait Kačapor, Novi Pazar 1987.



About the Author

Redakcija
Redakcija




Konkursi regiona
 
 

 

Osman Kurpejović: Privreda Rožaja 1945-1955. godine

Prije Drugog svjetskog rata rožajski kraj je bio jedno od najnerazvijenijih područja u Crnoj Gori. Glavna privredna grana bila je eksplotacija šuma i drvoprerada. Nosilac te djelatnosti bila je pilana „Treska“ a. d. Pore...
by Redakcija
 

 
 

70 godina od naredbe skidanja zara i feredže

70 GODINA OD NAREDBE SKIDANJA ZARA I FEREDŽE     Pod plaštom uključivanja muslimanki Jugoslavije u društveno-politički život, posebno opismenjavanja i zapošljavanja, ubrzo poslije II svjetskog rata pokrenuta je akt...
by Redakcija
 

 
 

Historijski čas povodom 75 godina Zeničke rezolucije

Kulturni centar „Karneol“ u Zenici je, četvrtak, 25. maja 2017.godine, u Muzeju grada Zenica, organizovao historijski čas u povodu obilježavanja 75.godina Zeničke rezolucije Piše: Said Šteta Nema dana a da nam Evropa ...
by Redakcija
 

 

 

Zenica: Historijski čas u povodu 75 godina od prvog javnog proglasa protiv genocida nad Romima

Kulturni centar „Karneol“ organizira historijski čas u povodu 75. godišnjice Zeničke rezolucije (26. 05. 1942.)   prvog javnog proglasa u Evropi protiv genocida nad Romima       Predavači: sc. Fatmir...
by Redakcija
 

 
 

Dr. Mersada Nuruddina Agović: SANDŽAČKI GRADOVI U XVI STOLJEĆU

SANDŽAČKI GRADOVI U XVI STOLJEĆU                 Osmanska imperija se na Balkan pojavila u 14. stoljeću od kada počinje da utvrđuje gradove širom Balkana i kao opšte pravilo uzima...
by Redakcija
 

 




Konkursi regiona