Avlija
Portal za kulturu, književnost i društvene teme



Kalendar

3. Januara 2017.
 

Vijek od rođenja i 40 godina od smrti Džemala Bijedića

More articles by »
Written by: Redakcija
Oznake:

18. januara 1977. godine u avionskoj nesreći koja se dogodila na letu prema Sarajevu tragično je poginuo Džemal Bijedić, njegova supruga Razija kao i još šest putnika i članova posade. Bijedići su iza sebe ostavili troje djece: Dragana, Azru i Milenka.

 

Džemal potiče iz ugledne trgovačke porodice Bijedić, od oca Adema Bajramaginog i majke Zarife koja se doselila iz Gacka u Mostar 1914/15. godine. Džemal Bijedić je rođen 12. aprila 1917. godine u Mostaru, gdje je i odrastao.

Kao gimnazijalac se simpatiše sa pokretom komunista, kome se tokom studija u Beogradu i priključuje. Oktobra 1939. godine u Beogradu biva primljen u SKOJ, a decembra 1939. u mostarskoj organizaciji u KPJ. Četiri puta biva zatvaran, svaki put u Mostaru. Za vrijeme Drugog svjetskog rata aktivno kao član Partije učestvuje u NOB-i. Nakon rata postaje pomoćnik ministra unutrašnjih poslova vlade Bosne i Hercegovine, potom 1948. godine, načelnik Uprave za agitaciju i propagandu Centralnog komiteta KPBiH. Bio je i sekretar Oblasnog komiteta KPJ za Hercegovinu, član Izvršnog vijeća Bosne i Hercegovine, predsjednik Republičkog vijeća, predsjednik Skupštine SRBiH i na kraju predsjednik Saveznog izvršnog vijeća (SIV) 1971. godine.

Bijedić kao potpisnik letaka za borbu za autonomiju Bosne i Hercegovine u međuratnom periodu do 1941. godine, sve do svoje pogibije se zalagao za razvitak privrede, primjenu principa samoupravljanja, promociju Jugoslavije u inostranstvu i jačanje Pakta nesvrstanih. Bijedić je bio i organizator nove bosanske privredne reforme i infrastrukture, posebno izgradnje moderne putne mreže, regionalnih vodovoda, gradskih kanalizacija i telekomunikacija, te 80-tih godina djelimično ostvarenog kulturnog projekta “hiljadu škola”.

Tito i Džemal Bijedić

Špekulisalo se da je Bijedić Titov mogući nasljednik, da je Tito htio izmjeniti ustav SFRJ kako bi Džemal Bijedić i po treći put mogao obavljati funkciju predsjednika SIV-a ili predsjednika Skupštine SFRJ. Mnogi kažu da ga je ta Titova odluka koštala života što je otvorilo sumnje u slučajnost avionske nesreće. Priče o umješanosti Titove supruge Jovanke Broz u ovoj avionskoj nesreći i do dan danas su ostale žive. Naime, Tito koji je do tada stalno putovao sa Jovankom širom svijeta, navodno je poslije ove avionske nesreće stavio suprugu u kućni pritvor.

Josip Broz Tito i Džemal Bijedić na otvaranju Skenderije, 1969. godine

Službena verzija nesreće glasila je da je avion letio 300 km/h brže od dozvoljenog, te kako je pri slijetanju napravio neočekivano veliku ‘osmicu’ koja ga je odvela na vrh brda Inač, gdje se i srušio. Vijest o nesreći su pratile špekulacije da je visinomjer namjerno bio namješten da pokazuje visinu 20 metara veću od stvarne.

Džemal Bijedić bio je sigurno jedan od najomiljenijih političara iz komunističkog vremena, pogotovo u Bosni i Hercegovini. Potpisnik je letaka za borbu za autonomiju BiH u međuratnom periodu do 1941. godine.

Bijedić je bio porodičan čovjek i gdje god da je išao nije se odvajao od svoje supruge Razije, koja je poginula zajedno s njim. Avion je bio na putu za Sarajevo iz Beograda, jer je taj dan Bijedić prisustvovao ispraćaju Josipa Broza Tita u Libiju. Zbog navodnih loših vremenskih uslova, avion je udario u sami vrh planine Inač, prepolovio se i eksplodirao. U izvještaju o nesreći, Tanjug je prvi javio da su svi putnici u avionu poginuli. Čim je saznao za tragediju, Tito se vratio u zemlju da bi prisustvovao njegovoj sahrani u Sarajevu.

Tito i Džemal Bijedić

Iste godine kada je i poginuo, u Mostaru je osnovan Univerzitet koji nosi njegovo ime.

 

Iz knjige ”Bošnjački kalendar – dogodilo se na današnji dan”



About the Author

Redakcija
Redakcija




Konkursi regiona
 
 

 

Samir Bešić: Sjećanje na Abdulaha Talundžića

Abdulah Talundžić  Čovjek kojeg sam upoznao ne tako davno. Poslije rata, kad se iz Beograda vratio svojoj kući, u Majdan, u zasluženu penziju. Penziju zarađenu van Bosne i Majdana. Velika mi je čast i zadovoljstvo što...
by Redakcija
 

 
 

110 godina od rođenja Radovana Zogovića

110 GODINA OD ROĐENJA RADOVANA ZOGOVIĆA Rođen 19. avgusta 1907. godine, u selu Mašnica (Gornje Polimlje, Andrijevica) Gimnaziju je učio u Peći i Tetovu, a filozofski fakultet završio u Skoplju i Zaječaru. Bio je korekto...
by Redakcija
 

 
 

Ibrahim Kajan: Sjećanje na Đenanu Buturović, znanstvenicu svjetskog glasa

BUTUROVIĆ Đenana, prof., naučni savjetnik, književni historičar, etnolog, antropolog usmene tradicije, folklorist, direktor Zemaljskog muzeja u Sarajevu.  Diplomirana na sarajevskom Filozofskom fakultetu – grupa hrv...
by Redakcija
 

 

 

Adnan Dacić: Sjećanje na Vejsela Dacića (1907-1997)

Adnan Dacić   110 godina od rođenja i 20 godina od smrti VEJSELA HALITOVOG DACIĆA (1907-1997)     Jedna od najznamenitijih ličnosti skorije povijesti Rožaja je svakako i Vejsel Dacić koji je primjer da dobrota ...
by Redakcija
 

 
 

PET GODINA OD SMRTI DŽENANE BUTUROVIĆ

28. januara 2012. godine u Sarajevu je umrla Dženana Buturović bosansko-hercegovačka književna historičarka, kulturni antropolog, folklorista i doktor književnih nauka. Rođena je 29. avgusta 1934. godine u Trebinju. Dipl...
by Redakcija
 

 




Konkursi regiona