Avlija
Portal za kulturu, književnost i društvene teme



Magazin

27. Jula 2015.
 

Senahid Halilović: Bosna, Drina, Sava i Lim

More articles by »
Written by: Redakcija
Oznake:

BOSNA

 

Rijeka Bosna je jaka i široka od samoga podnožja Igmana, gdje nastaje tridesetak vrela podzemne Igmanske rijeke, a do ušća u Savu kod Bosanskog Šamca žubori čitava 272 km; usput je snaže najviše Željeznica, Miljacka, Krivaja, Spreča i Usora. Ime rijeke Bosna je je praslavenska – kažu čak i predindoevropska riječ. To su ime preuzeli naši slavenski preci od zatečenog stanovništva, prilagodili ga svome izgovoru (grčki car i pisac Porfirogenet polovicom X st. bilježi ovo ime u obliku Bosona; u Dubrovniku se poslije piše: Bosina), potom ga dali i zemlji uz ovu rijeku, a od imena države Bosne izvedena su poslije imena njenih žitelja: Bošnjanin, Bošnjanka, zatim Bošnjak, Bošnjakinja, Bošnjakuša, te Bosanac, Bosanka, kao i prisvojni pridjevi Bošnjanski, bošnjački, bosanski. Tako je plahovita rijeka Bosna zemlju Bosnu imenima preplavila.

 

DRINA

 

Drina, rijeka bez svog izvorišta, nosi svoje ime od ušća Pive (čije se ime dovodi u vezu i sa glagolom piti) u Taru (ime joj je predslavensko, a znači: hitra, koja se probija kroz stijenje) kod Šćepan-Polja. Njen tok odatle do današnjeg ušća u Savu (kod Bosanske Rače – pređešnji uvir bijaše kod Šapca) iznosi 346 km. Ova brza rijeka sa hladnom vodom zelenkaste boje (koja potječe od krečnjaka) gradi brojne okuke, a – u donjem toku – sprudove, ade, plićake i meandre. Kriva Drina obogatila je tako frazeologiju bosanskoga jezika: ispravljati krivu Drinu znači pokušavati učiniti nemoguće; raditi uzaludan (Sizifov) posao; ali i – tražiti pravilno rješenje u zamršenoj situaciji. A u školi ne valja izvoditi krive Drine, tj. neozbiljno se ponašati, govoriti i raditi koještarije.

Kriva Drina u gornjem i srednjem toku probija se kroz dinarske masive i stjenovite planinske krajeve i, osnažena brojnim pritokama, predstavlja rijeku najveće hidroenergetske moći u zemlji, a nadaleko je poznata i po splavarenju i kajakaštvu.

Sva razmatranja naučnika o značenju njena imena ukratko se mogu sažeti ovako: taj naziv potječe od predslavenskog, ilirskog korijena dri – (a ovaj opet od indoevropske baze dru -) sa značenjem teče, i to sa nijansom teći  naporno, probijati se. Istog su postanja i imena Drim, Drava, Odra… Tako i Drinjača, lijeva pritoka Drine, čiji gorski, izvorišni žubor nježno obitava i u dragocjenim uspomenama iz djetinjstva pisca ovih redova.

 

SAVA

 

Jezički stručnjaci koji proučavaju porijeklo, razvoj i značenje riječi – pretpostavljaju da je ime rijeke, zapravo, ilirska ili keltska riječ, nastala od prastarog, indoevropskog korijena sei -, čije je značenje tekućina, vlaga, sok.

Zatekli su ovo ime i naši slavenski preci, mnogobošci, te ga dali jednome svom ženskom božanstvu – slično starim Latinima, u kojih je Savus bilo ime muškoga božanstva. A prvi pisani spomeni o imenu Sava potječu iz XII stoljeća.

Oko rijeke su plodna polja, ali je i sama Sava rodna – od njenoga imena dobiše ime i zemlja Posavina, Posavlje, i pritoke Savica i Savinja, i žene Posavke, i djevojčice Posavčice, i ljudi Posavci, i naselja Posavci, Savski Potok, Dubočac na Savi, i šuma Savski lug

 

LIM

 

Lim je najveća pritoka Drine. Od Plavskog jezera žubori Lim dugih 220 km do Drine, a na tom putu do ušća (nizvodno od Ustiprače, prema Višegradu) spaja Plav, Prijepolje, Priboj i Rudo – vezuje Sandžak sa Bosnom.

Ime zavičajne rijeke, čiji me žubor danonoćno zove, jedni dovode u vezu sa albanskom riječju lumi, što znači rijeka, a drugi sa indoevropskim korijenom lei, čija su značenja liti, teći, curiti. U našim pisanim izvorima spominje se Lim od XIII stoljeća.



About the Author

Redakcija
Redakcija




Konkursi regiona
 
 

 

Crnogorski film ”Igla ispod praga” prikazan na 3. Brač film festivalu

Crnogorski film Igla ispod praga prikazan na 3. Brač film festivalu – glumac Dejan Đonović gostovao u Supetru BRAČ, AVGUST 2017. Treći Brač film festival otvoren je filmom Ministarstvo ljubavi, redatelja Pava Marinkovi...
by Redakcija
 

 
 

Merdan Zejnelagić: Gornja čaršija u Rožajama (FOTO)

Tri mahale i jedna čaršija činile su kasabu Rožaje. Maleno mjesto, a nadaleko poznato. Po Carigradu su kružile priče ”da Stanbol izgori rožajske age bi ga ponovo sagradile.” Za Rožaje je i sultan Murat II č...
by Redakcija
 

 
 

Džamija šeika Zajeda: Islam i svet pod jednim krovom (FOTO)

Kroz zvuk krckanja pustinjskog peska među zubima, sporih koraka po mermernom pločniku, žamora, pa čak i smeha mnogobrojnih turista i vernika, jasno odjekuje molitva. Ona dopire od jednostavne bele grobnice smeštene u predv...
by Redakcija
 

 

 

Stunning Old Photos of Yugoslavia from the 1920s

Let photos of Yugoslavia by Kurt Hielscher take you back in time Kurt Hielscher was a German photographer and he traveled extensively around Europe in the 1910s, 1920s and 1930s, and was the author of several successful books ...
by Redakcija
 

 
 

Emilija Zukov: Stari Beograd u slici

Beograd je glavni grad Srbije i neke prohujale Jugoslavije, ali on je za mene nešto mnogo, mnogo više – on je moj rodni grad. Svi znamo da se rodni grad voli, kao i rodna zemlja, bezuslovno i zauvek. Eto, baš tako se volim...
by Redakcija
 

 




Konkursi regiona