Avlija
Portal za kulturu, književnost i društvene teme
Advertisement



Eseji

6. Jula 2014.
 

Katarina Sarić: Scientia sexualis

More articles by »
Written by: Redakcija
Oznake: ,

Prirodna naklonost, simpatija, bliskost, intima, ljubav između muškarca i žene, pojmovi su gotovo izumrlog repertoara nekih davno prošlih, romantičnih i viteških vremena. Danas oni najčešće bivaju zamijenjeni jednom već ustaljenom sintagmom: muško-ženski odnosi, što i ne treba da nas previše začudi, sudeći po činjenici da živimo u poslovnom svijetu menadžmenta, ekonomije i tehnološke mašinerije, svijetu koji se temelji na dva principa odnosa: moć-vladanje. Ovaj odnos zatičemo kao temeljni u instituciji bilo kog tipa: vrtiću, školi, bolnici, administraciji ili birokratskom aparatu. Naime, riječ je o moći vladanja djecom, bolesnicima, činovnicima… To je najopštija karakteristika institucije (države ili neke druge). M. Fuko ove odnose vidi kao molekularne ili mikrofizičke odnose organizovane i koncentrisane oko jedne moralne instance: suverena ili zakona za državu, oca za porodicu, novaca, zlata ili dolara za tržište, boga za religiju itd. U ovom kontekstu, slobodna ljubav, spontanost, intima, seksualnost, nedopuštene su pojave ukoliko se nad njima ne vrši kontrola i nadzor radi javne dobrobiti.

U istorijskom slijedu, sa pojavom kapitalizma, javlja se težnja da se intimni prostor podvede pod javni, a da se sve pojave vezane za seksualnost ispitaju, analiziraju i sistematizuju. Rađa se svojevrsna scientia sexualis čiji je zadatak precizno formulisan i jasan: treba obuzdati sve vidove slobode seksualnosti, jer ona kao spontani i prirodan nagon vrlo lako prelazi u stihijsku pojavu koja, ako se sistematski ne uredi i podvede pod sistem pravila, postaje subverzivna ugrožavajući time instituciju. Kao što je poznato, svaka institucija ima dva pola, odnosno dva elementa: aparate i pravila. U tu svrhu konstituiše se seksualna policija, svojevrsni komitet koji na terenu provjerava da li se uspješno sprovode i poštuju zakoni ove prethodno pomenute scientie sexualis. Zadatak ove policije, jeste da osmisli strategiju kojom će sve pojave seksualnosti staviti u službu javne društvene korisnosti i dobrobiti, a potom ih regulisati i vršiti konstantan nadzor nad njima (uz pomoć kontrolnog mehanizma koji istovremeno i nadzire i kažnjava).

Čemu ovolika briga oko seksualnosti? Ne možemo a da se ne upitamo kakvu je korist mogao uopšte imati kapitalizam sa svim viškovima vrijednosti sa kojima je imao pune ruke posla, da se još i nosi sa seksualnošću? I na ovo pitanje ćemo odgovoriti pozivajući se na briljantnu Fukoovu opasku: sa pojavom kapitalizma, javlja se i pojava stanovništva. Vlade odjednom lucidno uviđaju da nemaju posla samo sa podanicima, pa ni sa narodom, već sa stanovništvom i svojstvenim mu pojavama, kao i naročito promjenljivim obilježjima: stopom rađanja, stopom smrtnosti, životnim vijekom, plodnošću itd. U srži tog ekonomskog i političkog pitanja leži upravo seksualnost: treba analizirati stopu rađanja, godine stupanja u brak, zakonita i nezakonita rođenja, prevremenost i učestalost polnih odnosa, puteve da se oni učine plodnim ili jalovim, dejstvo bezbračnosti i zabrana, prava na abortus itd. Seksualnost tako postaje mjerni instrument i najjači indikator pomenutih tendencija. Sve osim onoga što bi trebalo u osnovi da bude: slobodan i spontan čin ljubavi, intimnosti i bliskosti.

Dakle, nakon ispitivanja pojave seksualnosti, vrši se podjela na dopušteno i nedopušteno, iz stvarnosti se protjeruju svi oblici seksualnosti koji nijesu podređeni strogoj ekonomiji rasplođivanja, nužno se nameće potreba da se kaže ne neproduktivnim aktivnostima, da se izagnaju uzgredna zadovoljstva a seksualnost se podredi samo jednoj i jedinoj osnovnoj brizi: obezbjeđenju populacije i obnavljanju radne snage. Pojavu stanovništva prati pojava konstituisanja seksualnosti koja će biti ekonomski korisna, jer, zaboga, zašto da stanovništvo troši dragocjenu energiju na jedino besplatno zadovoljstvo umjesto da je kanališe i preusmjeri u društveno koristan rad?

Očigledno je da smo u jednom istorijskom trenutku prećutno prihvatili ovakve odnose i ne preispitavši ih, no, možda smo na vrijeme da ih ponovo preusmjerimo u našu korist: muškarac i žena na jednoj, institucija sa svojim aparatom pravila na drugoj strani. Možda tako ponovo dozovemo ljubav u naše živote. Intimnost, bliskost i razumijevanje.



About the Author

Redakcija
Redakcija




Konkursi regiona
 
 

 

Predstavljamo: Vanja Rakonjac

VANJA RAKONJAC MEDIJSKI SIMBOL BIJELOG POLJA   Piše: Božidar Proročić   Postoje oni skromni, tihi, poslenici medija koji otvore vrata mnogima. Pripremajući priloge, pišući reportaže, snimajući okom kamere ant...
by Redakcija
0

 
 

NAGRADA „TIPAR“ NINUSU NESTOROVIĆ

34. Dani humora i satire “Vuko Bezarević”         NAGRADA „TIPAR“ NINUSU NESTOROVIĆU Nagradu „Tipar“ za 2020. godinu dobio je Ninus Nestorović za knjigu „Bože, uprosti nam“ (Prometej, 2020)       Nagr...
by Redakcija
0

 
 

Objavljen 22. broj časopisa Avlija

Čitajte u 22. broju časopisa AVLIJA razgovore sa piscem Ismetom Bekrićem, slikarem Aljom Smailagićem i predsjednikom Islamske zajednice Luksemburga Farukom Ličinom, eseje Alja Smailagića, Nejle Kalabušić, Jasne Šamić,...
by Redakcija
0

 

 

Ani Stjelji nagrada ”Vojislav Ilić Mlađi” za najbolju dečiju pesmu

Ovogodišnja nagrada „Vojislav Ilić Mlađi“ koju dodeljuje Centar za kulturu „Vojislav Ilić Mlađi“ iz Žabara za najbolju dečiju pesmu pripala je književnici Ani Stjelji za pesmu Kad bih bio Petar Pan. . KAD BIH BI...
by Redakcija
0

 
Konkursi regiona
 

Nermin Begović: Slaven

Nermin Begović   SLAVEN   „Bijaše nekoć u zemlji Usu čovjek po imenu Job. Bio je to čovjek neporočan i pravedan: bojao se Boga i klonio zla.“. Ovako počinje priča o Jobu, čovjeku koji je imao silno bogatstvo ...
by Redakcija
0

 




Konkursi regiona