Avlija
Portal za kulturu, književnost i društvene teme
Advertisement



Eseji

4. Februara 2019.

NIKOS KAZANTZAKIS – ODISEJ GRČKE KNJIŽEVNOSTI

More articles by »
Written by: Redakcija
Oznake: ,

NIKOS KAZANTZAKIS – ODISEJ GRČKE KNJIŽEVNOSTI

PIŠE: Božidar Proročić

Nikos Kazantzakis rodio se 18. 02. 1883. godine u Heraklion, Kreta. Pripada onom redu najznačajnih i najprevođenih pisaca Grčke. U Heraklionu je završio osnovnu i srednju školu. Godine 1902. se seli u Atinu đe upisuje studije prava na Pravnom fakultetu Univerziteta. Uspješno završava studije 1906. godine. Iste godine izlazi mu njegov prvi roman „Ophis i Krinos” koji je potpisan pseudonimom. Priređeuje esej „Arstika Egona” a zatim i pozorišnu predstavu „Utapanje.” Nakon toga odlazi na Sorbonu, đe upisuje postdiplomske studije filozofije u Francuskoj 1907. godine. Tamo pada pod jak uticaj Henrija Bergsona, francusko-jevrejskog filozofa koji je kasnije postao dobitnik Nobelove nagrade za književnost. U Grčku se vraća 1909. godine i brani doktorsku disertaciju sa temom („Fridrih Niče filozofija prava i države”). Godine 1910. stalno se nastanjuje u Atini đe se bavi prevodilačkim radom. Upoznaje književnicu Galatejom Alekio sa kojom se vjenčava. U Atini objavljuje i svoj esej o njegovom mentoru Hariju Bergsonu. Sa svojim velikim prijateljem tradicionalnim grčkim pjesnikom Angelosom Sikelianosom formira intelektualnu grupu i zajedno sa njim putuje na planinu Atos đe su zajedno boravili četrdesetak dana. Obilaze mnogobrojne gradove i istorijske znamenitosti: Delfi, Mikena, Korint, Argos, Sparta, Mistras. Kroz ovo svoje putovanje, želi da pronađe filozofsku misao i postojanje svoje drevne Grčke, koja ja je mnogima bila simbol postojanja jedne drevne kulture. U Nikosu se tada rađa misao, da ispiše životnu dramu i priču grka Georga Zorbasa, kroz svoj roman koji nosi naslov „Život i država  Aleksis Zorbas.” kroz ovja roman prepliće se život i stalež radničke klase, u rudniku lignita u Kreti. Film po istoimenom romanu napravljen je 1964. godine, u koprodukiciju Ujedinjenog Kraljevstva i Republike Grčke u režiji Mikos Kakojanisa i maestralnoj glumi Entonija Kvina, uz glumu Irene Papas, i muziku Mikisa Teodorakisa, postigao je svjetsku slavu i popularnost na filmskim platnima. Osvojivši najprestižnije priznanje „ Oskara” za najbolji adaptirani scenarijo, i za najbolju sporednu ulogu na filmu. Tokom svoga života Nikos Kazantzakis je puno putovao: Pariz, Beč, Berlin, a od država je obišao: Italiju, Kipar, Palestinu, Egipat, Sinaj, Rusija, Kina, Japan, Španija, Engleska, Francuska, Holandija, Njmačka, Austruija, pa i na njegovom putu našla se Jugoslavija. Na njega je posebno značajan uticaj Sigmunda Frojda sa čijim se radovima sreo u Beču 1922. godine kao i sa budističkim spisima. Ovim svojim putovanjima Kazantzakis bio je u kontaktu sa različitim, filozofijama, kulturama načinom života ljudi što je itekako uticalo na njegove književne i filozofske norme i djela. Kazantzakis je često svojim prijateljima slao pisma podstaknut uticajem Sigmunda Frojda i Ničea, većina njegovih putopisa je nastala pod uticajem ovih značajnih stvaraoca. Kazantzakis je je počeo pisati moderni nastavak „Odiseje” u periodu od 1924-1938. godine. Njegovo djelo predstavlja jednu od najdužih spjevova sa 33.333 stiha u sedamnaestercu spjev koji je stvarao dugih 14 godina.

Sam Kazantzakis je za ovaj spjev rekao da predstavlja najveći književni domet i epopeju „bijele rase.” Kroz svoje djelo „Poslednje Hristovo iskušenje” koje je doživjelo i filmsku adaptaciju pokazao je snagu ličnosti i osjećanja pravog stvaraoca. Zbog svjih kniževmih dometa Kazantzakisa sa su primjetili i drugu značajni stvaraoci Evrope i Svijeta. Nagradu Uneska dobio je 1947. godine a Nobelova nagrada stalno mu je izmicala često neopravdano i nezasluženo. prvi grk koji je dobio ovo prestižno priznanje bio je je diplomata i književnik Jorgos Seferis 1963. godine.  Zadovoljstvo Grka bilo je tužno jer su bili svjesni da tu nagradu zaslužuje istaknuti književnici Nikos Kazantzakis i Angelos Sikelinaosom. Nikos Kazantzakis nije ništa moglo da odvrati od pisanja, pa iako se povremeno bavio politikom jednom je prilikom rekao: „Ne pripadam nijednoj ideologiji. Zato mogu da gledam jasno. Kada pripadaš nekoj partiji, ne vidiš jasno. A ako gledaš jasno, ne možeš pripadati nijednoj partiji.” U politici bio je lojalan intresima Grčke koju je toliko nesebično volio. Ovaj istaknuti kniževnik i jedan  od najprevođenih i najznačajnih pjesnika grčke je rekao: ,,Svima nama koji volimo ljude dužnost je: a) da ne dozvolimo više nikad nepravdu i nemoralnost savremenog života, socijalnu, političku i ekonomsku, i b) da spasemo i istaknemo pravo, koje pripada narodu, da želimo da mu se poboljšaju uslovi. I ne samo pravo nego i snagu da se podigne kvalitet svog života. Naš cilj je da stvorimo uzvišeni moral, da uvedemo pravdu u svijet, da damo dublji smisao vrlini, časti i humanosti.”

Kazantzakis je bio proganjan kao i svi veliki pjesnici. Glavna optužba je bila ateizam koji je iskazao kroz svoje djelo „Askezi” kao i „Poslanica Grku” predstavlja osnov i okvir za razumijevanje njegovih djela i književnosti. Godine 1954. je doživio tešku sudbinu svih velikih antičkih pjesnika i doznao je da su njegova djela „Kapetan Mihalis” i „Poslednje iskušenje Hrista.” Stavljena na crnu listu „nepoželjnih djela i autora.” Crkva se obrušila na njega svom snagom ne razumjevši, negovu filozofsku misao i djelo koje je imalo veoma velikog uticaja, na sve pisce Evrope. U jednom od poslednjih pisama Grčkoj pravoslavnoj crkvi napisao je: ,,I dodajem ovo svim našim felama mitropolita i despota: vi ste me prokleli, a ja vas blagosiljam. Želim da vaša savjest bude jednako čista kao moja, da budete jednako moralni i religiozni kao što sam to ja.” Grčka pravoslava crkva nije htjela da primi njegove zemne ostatke kada su kopnom stigli u Atinu, 3. novembra 1957. godine. U Iraklionu je sahranjen uz prisistvo mnogobrojnih intelektulaca, književnika, pisaca i građanja, koji su pratili njegovo stvaralaštvo tokom čitavog njegovog života. Njegovo djelo predstavlja neraskidivi spoj Grčke. Kroz njegova djela čitaoc sam traži put, opstanka, put stradanja, put religije, put istine i filozofsku misao. Njegova kniževna djela u formi: poezija, proza, filozofska djela, prevodi, dječja i udžbenička literatura i brojni eseji, pokazuju nam svu antičku snagu Grčke koju je toliko nesebično nosio u svom srcu. Ako želimo da opišemo životni put ovog književnog stvaraoca Grčke najbolje to možemo na to da se osvrnemo kroz njegove riječi isklesane na grobu a koje nam kažu: “Ne nadam se ničemu, ne bojim se ničega, ja sam slobodan.” Ove njegove misli nam govore o snazi intelektualca, književnika i pisca čiji je život bio posvećen najvećim i najljepšim dometima njegove voljene Grčke. Dok god bude postojala Evropska književnost u njoj će zlatnim slovima biti isklesano ime Nikos Kazantzakis, koji je sa toliko puno ljubavi emocija i znanja odavno dotakao vrh Olimpa i postao jedinstveni Odisej književnosti Grčke. Da li će se novi Titani poput Nikosa rađati u Grčkoj pokazaće nam vrijeme i istorija. Na nama je da čuvamo ovako značajne pisce od zaborava. Njegova riječ je najljepši amanet postojana Grčke, Evrope, i Svijeta u svim vremenima koja su pred nama. Zato na ovaj način i čuvano uspomenu na Nikos Kazantzakis sa punim pravom nazvanog Odisejem Grčke književnosti.

Theodoros Michalopolus prvi savjetnik Grčke ambasade

Ambasada Grčke se nalazi u Podgorici i na najljepši način čuva sve kulturne vrijednosti književnosti Grčke. Theodoros Michalopolus prvi savjetnik Grčke ambasade uz nesebičnu pomoć gospođe Ane Klikovac službenog prevodioca za grčki i latinski jezik vrše svoju plemenitu misiju da nama približe ulogu i značaj Grčke kulture i književnosti.

 



About the Author

Redakcija
Redakcija





Konkursi regiona
 
 

 

Nikos Kavvadias

NIKOS  KAVVADIAS, VJEČITI MORNAR GRČKE POEZIJE Piše: Božidar Proročić Nikos Kavvadias (grčki: Νικος Καββαδιας ) rođen  je 11. januara 1910. godine u gradiću Nikolski Ousouriski, u blizini Harbina, u Man...
by Redakcija
0

 
 

Ali-aga Šihlinski

ALI AGA ŠIHLINSKI, ARTILJERIJSKI GENERAL AZERBEJJDŽANA Piše: Božidar Proročić Ali-Aga Šihlinsku (azerbejjdžanski: Əli Ağa İsmayıl ağa oğlu Şıxlinski). Ali-Aga Šihlihnski je rođen 23. aprila 1865. godine u obla...
by Redakcija
0

 
 

Objavljen izbor iz poezije Luiša de Kamoiša

U izdanju Udruženja za promociju kulturne raznolikosti „Alia Mundi“  upravo je objavljena knjiga „Vitez ljubavi“, izbor iz poezije najvećeg pesnika portugalske književnosti Luiša de Kamoiša. Ovo je prvi prevod ...
by Redakcija
0

 

 

Džeraldina Delić: Čovjek je hram (iz knjige „Ispod crvenog mjeseca“)

Čovjek je hram priča iz knjige „Ispod crvenog mjeseca“- autor Džeraldina Delić   Ljepota življenja je u različitostima i poštovanju različitosti. Mnogo je primjera, a jedan od njih je bijeli tanjir od porculana...
by Redakcija
0

 
Konkursi regiona
 

Draško Došljak: O knjizi Branke Bogavac ”Susret je najveći dar”

Prof. dr Draško Došljak   BRANKINA KNJIGA DUHOVNOG PUTOVANJA (Branka Bogavac: “Susret je najveći dar”, Narodna knjiga – MIBA books, 2019)   “Volim memoare, jer su u njima ljudi koji su postojali...
by Redakcija
0

 




Konkursi regiona

0 Comments


Be the first to comment!


Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *


Konkursi regiona