Avlija
Portal za kulturu, književnost i društvene teme



Historija

15. Februara 2017.
 

Obilježja škola i školskog sistema u Novom Pazaru i okolini u periodu od 1918 do 1941 godine

More articles by »
Written by: Redakcija
Oznake:

Neposredno nakon oslobađanja od Austro-Ugarske, nastavile su da rade sve škole koje su radile prije Prvog svjetskog rata, ili su sagrađene u toku rata. Mreža škola se naglo širila. Paralelno sa svetovnim školama nastavile su rad i islamske vjerske škole: mektebi i medresa. Posebno je do izraza došao dualizam u obrazovanju, u školama se vjeronauka izučavala kao jedan od najznačajnijih predmeta, tako da su učenici bili u stalnom procijepu između naučnih istina i dogmatskih učenja.

Osnovu školskog sistem su karakterisale sve slabosti tadašnjeg sistema školstva u Jugoslaviji. Razlika je bila jedino u tome što su te slabosti ovdje bile više izražene, nego u drugim krajevima. Pored specifičnih osobenosti karakterističnih za sistem škola u Novom Pazaru i okolini (kao što su opća nerazvijenost školske mreže, rad u neadekvatnim uslovima, nedostatak nastavnih sredstava, nedostatak udžbenika i đačkog pribora i nedostatak internata tako da su učenici bili primorani ili da savladaju ogromnu udaljenost ili da napuste školovanje i niz drugih slabosti) jasno su se uočavale one karakteristike koje su pratile jugoslovensko školstvo, a to su sljedeće:

  1. Nedemokratičnost školskog sistema. Bez obzira na izražene psihofizičke sposobnosti, na želju za učenjem i radom, sistem nije omogućavao svim građanima da postignu željeni nivo obrazovanja. Pored toga sistem nije omogućavao ni ravnopravnost polova. Ženska djecu su uglavnom ostajala neškolovana, a ukoliko su završila osnovnu školu, u najboljem slučaju su svoje „školovanje“ u ženskoj zanatskoj ili ćilimarskoj školi.

 

  1. Nacionalna neravnopravnost. Dok su zanatsko-trgovačku školu pohađala u najvećem broju muslimanska djeca, gimnaziju su uglavnom pohađala pravoslavna djeca, a naročito višu gimnaziju, dok su ćilimarsku školu pohađala muslimanska, žensku zanatsku školu su pohađala pravoslavna djeca.

 

  1. Socijalna nejednakost. U školskom sistemu su se jasno uočavale socijalne razlike učenika. Gimnazija, kao elitna škola, okupljala je djecu bogatih slojeva: činovnika, trgovaca, veleposednika i sl. Ostale škole, preko kojih se postajalo radnik bile su namijenjene djeci siromašnih.

 

  1. Nesvetovnost školskog sistema. Pored toga što su vjerske škole redovno i legalno radile okupljajući najčešće djecu koja idu u redovnu školu, i u redovnoj školi se izučavala vjeronauka. Kolika se važnost pridavala ovom nastavnom predmetu jasno se vidi iz nastavnih programa: u spisku nastavnih predmjeta vjeronauka je uvijek na prvom mjestu. Svaki nastavni dan je započinjao i završavao se molitvom, a škola je pored državnih praznovala i vjerske praznike.

 

  1. Centralizam u upravljanju školama. Upravljanje školama je bilo toliko centralizovano u Ministarstvu prosvete i Ministarstvu trgovine i industrije, da čak ni banovine nisu mogle imati bitnog utjecaja na organizaciju i rad škola. Cio rad škola je strogo nadgledan u centralizovanom ropstvu iz dubljih političkih ciljeva.

 

  1. Sistematsko zapostavljanje muslimana u školstvu. Jasno se može uočiti da je u cijelom periodu između dva svjetska rata vođena politika otvaranja škola samo u onim mjestima gdje je živio isključivo, ili pretežno srpski živalj. Takva politika je rezultirala negativnim odnosom muslimanskog življa prema školi, nedoživljavanjem škole kao narodne, te i nedovoljnim pohađanjem škole čak i u Novom Pazaru.

 

 

Priredio Mr. Haris Ibrahimović iz knjige Školstvo u Novom Pazaru i okolini 1918–1941 god. Dr. Sait Kačapor, Novi Pazar 1987.



About the Author

Redakcija
Redakcija




Konkursi regiona
 
 

 

Mustafa Memić: Učenici Velike medrese i revolucija

Znalo se da je uticaj Komunističke partije Jugoslavije u Velikoj medresi u Skoplju bio prisutan još od tridesetih godina i da je on, po svojoj organizovanosti i sadržaju bio naročito zapažen kada je partijska organizacija ...
by Redakcija
 

 
 

Enver Halilović: Značaj Otomanskog carstva za opstanak pravoslavnog slavenstva na Balkanu

Prof. dr Enver Halilović Značaj Otomanskog carstva za opstanak pravoslavnog slavenstva na Balkanu   Uvod Današnje rivalstvo između Zapada i RF na Zapadnom Balkanu ima vrlo dugu historiju. Ono je aktualizirano u novim h...
by Redakcija
 

 
 

Osman Kurpejović: Prelazak Srpske vojske preko Žlijeba i Rožaja u toku povlačenja za Albaniju

Krajem septembra 1915. godine austro – ugarska vojska je počela dugo pripremanu i dobro osmišljenu ofanzivu na Srbiju sa ciljem da je što prije pokori, kako bi, s obzirom na situaciju na drugim frontovima u borbama sa sila...
by Redakcija
 

 

 

Datumi razaranja Beograda

91. Singidunum je rimski vojni logor sa IV Flavijevom legijom. 441. Huni su srušili Singidunum posle 450. Singidunum je pod vlašću Sarmata oko 470. Istočni Goti proterali su Sarmate iz grada 488. Gepidi osvojili Singidunum ...
by Redakcija
 

 
 

Historija Foče : ŠEJHU-L-ISLAM MUSTAFA-EF. BALI-ZADE (BALIĆ)

2006. godine Preporod je objavio članak pod naslovom ”Bošnjaci su imali dva šejhu-l-islama!”. Predstavili su, kod nas, potpuno zaboravljenog Bošnjaka šejhu-l-islama Mustafa-efendiju, sina Sulejmanova, sina Jusufova, Ba...
by Redakcija
 

 




Konkursi regiona