Avlija
Portal za kulturu, književnost i društvene teme
Advertisement



Izložbe

25. Januara 2022.

Izložba: Orijentalno (Osmansko) kulturno nasljeđe – Hajdar-pašina džamija

More articles by »
Written by: Redakcija
Oznake:

U galeriji ”Avlija” tokom februara može se pogledati izložba fotografija pod nazivom Orijentalno (Osmansko) kulturno nasljeđe – Hajdar-pašina džamija za koju je pripremljen katalog ali i organizovana virtuelna izložba Hajdar-pašine džamije. Projekat je podržan od Ministarsva prosvjete, nauke, kulture i sporta kroz poziv ”Razvoj kulture na sjeveru”.

Osmansko kulturno nasleđe na teritoriji Crne Gore može da se prati na osnovu očuvanih arhitektonskih spomenika i tragova koji su ostali u jeziku – turcizama, tj. orijentalizama, ali i međusobnih uticaja pod kojima je nastala specifična kultura ishrane… Na vrhuncu moći, sredinom 16. vijeka, Osmansko carstvo se prostiralo na tri kontinenta i kontrolisalo Crno i Crveno more i istočni deo Sredozemlja.

U jugoistočnu Evropu, odnosno Crnu Goru Osmansko carstvo je donijelo novi poredak, novu administrativnu upravu i novu vjeru, ali nije brisalo u korijenu sve zatečene društvene odnose i institucije, već ih djelimično prihvatalo i prilagođavalo svom državnom modelu. Kao rezultat te sinteze nastao je novi civilizacijsko-kulturni krug, čije se prisustvo i danas oseća u većini društava na Balkanu, koji se definiše kao „orijentalno kulturno nasleđe“.

Kulturno-istorijsko nasljeđe je prepušteno propadanju i javnost je nedovoljno informisana u Crnoj Gori što doprinosi nestanku pojedinih spomenika kulture, a nepoznavanje drugog i drugačijeg povećava etničku distancu između pripadnika/ica raznih nacionalnih zajednica. Ova izložba će u značajnoj mjeri afirmisati osmansko materijalno i duhovno nasljeđe u Crnoj Gori i na vizuelno lijep i praktičan način prezentovati kulturnu baštinu.

Bogata kulturno-istorijska baština u Crnoj Gori, utemeljena na bivstovanju mnogih civilizacija svjedoči o postojanju i trajanju pripadnika islama na ovim prostorima, njegovom materijalnom i duhovnom stvaralaštvu koje treba očuvati i prezentovati. Ukoliko se kulturno nasljeđe iz osmanskog perioda ne prezentuje ono će daleko od očiju javnosti sve više u tišini propadati, zaboravljati se i nestajati – poruka je sa izložbe.

Džamiju u Radulićima su zapalili četnici 1943. godine. Iz preostalih ruševina se vidi ljepota njene arhitekture, koja nije poznata kod seoskih džamija. Bila je zidana na kube, od krečnjaka i sige, potpođena mermerom, a pokrivena olovom. Sa mektebom i sarajem u blizini, te Hajdar-pašinim turbetom i turbetom njegovog bajraktara ispred, činila je zanimljiv arhitektonski kompleks. Spada u red monumentalnih građevina kao što je bila džamija sultan Bajazid Velina II, u Herceg Novom, i Husein-pašina džamija u Pljevljima.

Danas postoje samo ostaci zidina ove džamije, munareta i turbeta u kome je mezar Hajdar-paše.

 

Riječ je o jednokupolnoj džamiji kvadratne osnove, dimenzija 9,20 x 9,20 metara, sa minaretom podignutom na južnom uglu. Zidovi zdanja, širine 0,95 metara, rađeni su od priklesanog kamena a sve lučne i svodne konstrukcije građevine, kao i minaret, rađene su od fino obrađene sige.

U džamiju se ulazilo na vrata širine 1,30. metara. Najbolje je očuvan jugoistočni zid na kojem se nalazi mihrab. Zid je očuvan u visini od oko 5 metara sa lukom od sige.Vidljivi su ostaci keramičkih akustičkih lonaca.

Na objektu se jasno uočavaju ostaci šest velikih prozora (dimenzija 0,95 x 1,70 metara) i to po dva na sjeverozapadnom i jugoistočnom zidu i po jedan na bočnim zidovima zdanja.

Iznad mihraba nalazi se jedan mali, lučno zasvođeni, prozor.

Pod džamije je popločan fino obrađenim kvadratnim pločama žutog laporca. U podu se, duž sjeverozapadnog zida, uočavaju tri nosača greda nekadašnje sofe koja se nalazila nad ulazom i zauzimala je jednu trećinu unutrašnjeg prostora džamije.

 

Preko sofe i vrata u jugozapadnom zidu ulazilo se u minaret, rađen od blokova sige spojenih malterom i gvozdenim klamfama a do šerefeta vodi omalterisano i fino obrađeno spiralno stepenište. Minare je očuvano u visini od oko 10 metara.

 

Sjeverno od džamije su ostaci nekada prostranog turbeta dužine 6,60 i širine 6,50 metara. Zidovi široki 0,60 metara, rađeni su od priklesanog kamena. Unutar turbeta nađeni su fragmenti  četiri polomljena nišana, jedan sa fesom, drugi sa turbanom i dvije ploče ukrašene rozetom.

Na cijelom groblju nađen je samo jedan polomljeni nišan na kojem je upisano: „Rahmetli Muhamed-beg sin Mustafin“ i godina 1219. hidžretske godine, odnosno 1790. godine.

Neosporno je da Hajdar – pašina džamija u Raduliću predstavlja porodično vakufsko zdanje podignuto krajem 17. vijeka sa svim vrhunskim odlikama osmanske arhitekture toga doba. Imajući u vidu da se radi o jedinstvenom arhitektonskom spomeniku hitno treba preduzeti sve neophodne mjere zaštite da se ovaj spomenik sačuva i obnovi. Ostaci ove veleljepne džamije skoro osam decenija opominju nas da joj trebamo vratiti prijašnju ljepotu i funkciju, a istovremeno svjedoči o teškim iskušenjima kroz koja su prolazili Bošnjaci.



About the Author

Redakcija
Redakcija





Konkursi regiona
 
 

 

Izložba: Zapisano na kamenu – islamska epigrafika u Crnoj Gori

U galeriji ”Avlija” od 19. do 25. januara 2023. godine može se pogledati izložba fotografija pod nazivom Zapisano na kamenu – islamska epigrafika u Crnoj Gori. Projekat je podržan od Ministarsva kulture i medija k...
by Redakcija
0

 
 

74. samostalna likovna izložba Dejana Bogojevića u Kruševcu

74. САМОСТАЛНА ЛИКОВНА ИЗЛОЖБА ДЕЈАНА БОГОЈЕВИЋА У КРУШЕВЦУ   74. самостална ликовна изложба мултимедијалног уметника Деја...
by Redakcija
0

 
 

Virtuelna izložba fotografija: Orijentalno (Osmansko) kulturno nasljeđe – Hajdar-pašina džamija

U selu Radulići se i danas nalaze ostaci spaljene Hajdar-pašine džamije. Ovo selo je bilo sjedište poznate porodice Hajdarpašića čiji je predak, Hajdar-paša, izabrao ovu najljepšu bihorsku dolinu da u njoj podigne svoj...
by Redakcija
0

 

 

Online izložba “Izbjeći rat” Luigija Ottanija i Roberte Biagiarelli

Na zvaničnom Youtube kanalu Festivala MESS https://www.youtube.com/user/FestivalMESS i Facebook profilu Festivala MESS https://www.facebook.com/festivalMESS, možete pogledati prvu ovogodišnju online izložbu fotografija u ...
by Redakcija
0

 
Konkursi regiona
 

Faruk Dizdarević: O izložbi Džeka Hodžića

Faruk Dizdarević   U  SJENCI  APOKALIPSE  (Dan  poslije  sutra)   Složena radnja analitičkog razmatranja tako kompleksne teme opšteg smaknuća, Sudnjeg dana, prikazanog u likovnom djelu Apokalipsa III slikara...
by Redakcija
0

 




Konkursi regiona

0 Comments


Be the first to comment!


Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *


Konkursi regiona
 
Secured By miniOrange