Avlija
Portal za kulturu, književnost i društvene teme
Advertisement



Izložbe

25. Januara 2022.

Izložba: Orijentalno (Osmansko) kulturno nasljeđe – Hajdar-pašina džamija

More articles by »
Written by: Redakcija
Oznake:

U galeriji ”Avlija” tokom februara može se pogledati izložba fotografija H. Lubodera pod nazivom Orijentalno (Osmansko) kulturno nasljeđe – Hajdar-pašina džamija za koju je pripremljen katalog ali i organizovana virtuelna izložba Hajdar-pašine džamije. Projekat je podržan od Ministarsva prosvjete, nauke, kulture i sporta kroz poziv ”Razvoj kulture na sjeveru”.

Osmansko kulturno nasleđe na teritoriji Crne Gore može da se prati na osnovu očuvanih arhitektonskih spomenika i tragova koji su ostali u jeziku – turcizama, tj. orijentalizama, ali i međusobnih uticaja pod kojima je nastala specifična kultura ishrane… Na vrhuncu moći, sredinom 16. vijeka, Osmansko carstvo se prostiralo na tri kontinenta i kontrolisalo Crno i Crveno more i istočni deo Sredozemlja.

U jugoistočnu Evropu, odnosno Crnu Goru Osmansko carstvo je donijelo novi poredak, novu administrativnu upravu i novu vjeru, ali nije brisalo u korijenu sve zatečene društvene odnose i institucije, već ih djelimično prihvatalo i prilagođavalo svom državnom modelu. Kao rezultat te sinteze nastao je novi civilizacijsko-kulturni krug, čije se prisustvo i danas oseća u većini društava na Balkanu, koji se definiše kao „orijentalno kulturno nasleđe“.

Kulturno-istorijsko nasljeđe je prepušteno propadanju i javnost je nedovoljno informisana u Crnoj Gori što doprinosi nestanku pojedinih spomenika kulture, a nepoznavanje drugog i drugačijeg povećava etničku distancu između pripadnika/ica raznih nacionalnih zajednica. Ova izložba će u značajnoj mjeri afirmisati osmansko materijalno i duhovno nasljeđe u Crnoj Gori i na vizuelno lijep i praktičan način prezentovati kulturnu baštinu.

Bogata kulturno-istorijska baština u Crnoj Gori, utemeljena na bivstovanju mnogih civilizacija svjedoči o postojanju i trajanju pripadnika islama na ovim prostorima, njegovom materijalnom i duhovnom stvaralaštvu koje treba očuvati i prezentovati. Ukoliko se kulturno nasljeđe iz osmanskog perioda ne prezentuje ono će daleko od očiju javnosti sve više u tišini propadati, zaboravljati se i nestajati – poruka je sa izložbe.

Džamiju u Radulićima su zapalili četnici 1943. godine. Iz preostalih ruševina se vidi ljepota njene arhitekture, koja nije poznata kod seoskih džamija. Bila je zidana na kube, od krečnjaka i sige, potpođena mermerom, a pokrivena olovom. Sa mektebom i sarajem u blizini, te Hajdar-pašinim turbetom i turbetom njegovog bajraktara ispred, činila je zanimljiv arhitektonski kompleks. Spada u red monumentalnih građevina kao što je bila džamija sultan Bajazid Velina II, u Herceg Novom, i Husein-pašina džamija u Pljevljima.

Danas postoje samo ostaci zidina ove džamije, munareta i turbeta u kome je mezar Hajdar-paše.

Riječ je o jednokupolnoj džamiji kvadratne osnove, dimenzija 9,20 x 9,20 metara, sa minaretom podignutom na južnom uglu. Zidovi zdanja, širine 0,95 metara, rađeni su od priklesanog kamena a sve lučne i svodne konstrukcije građevine, kao i minaret, rađene su od fino obrađene sige.

U džamiju se ulazilo na vrata širine 1,30. metara. Najbolje je očuvan jugoistočni zid na kojem se nalazi mihrab. Zid je očuvan u visini od oko 5 metara sa lukom od sige.Vidljivi su ostaci keramičkih akustičkih lonaca.

Na objektu se jasno uočavaju ostaci šest velikih prozora (dimenzija 0,95 x 1,70 metara) i to po dva na sjeverozapadnom i jugoistočnom zidu i po jedan na bočnim zidovima zdanja.

Iznad mihraba nalazi se jedan mali, lučno zasvođeni, prozor.

Pod džamije je popločan fino obrađenim kvadratnim pločama žutog laporca. U podu se, duž sjeverozapadnog zida, uočavaju tri nosača greda nekadašnje sofe koja se nalazila nad ulazom i zauzimala je jednu trećinu unutrašnjeg prostora džamije.

Preko sofe i vrata u jugozapadnom zidu ulazilo se u minaret, rađen od blokova sige spojenih malterom i gvozdenim klamfama a do šerefeta vodi omalterisano i fino obrađeno spiralno stepenište. Minare je očuvano u visini od oko 10 metara.

 

Sjeverno od džamije su ostaci nekada prostranog turbeta dužine 6,60 i širine 6,50 metara. Zidovi široki 0,60 metara, rađeni su od priklesanog kamena. Unutar turbeta nađeni su fragmenti  četiri polomljena nišana, jedan sa fesom, drugi sa turbanom i dvije ploče ukrašene rozetom.

Na cijelom groblju nađen je samo jedan polomljeni nišan na kojem je upisano: „Rahmetli Muhamed-beg sin Mustafin“ i godina 1219. hidžretske godine, odnosno 1790. godine.

Neosporno je da Hajdar – pašina džamija u Raduliću predstavlja porodično vakufsko zdanje podignuto krajem 17. vijeka sa svim vrhunskim odlikama osmanske arhitekture toga doba. Imajući u vidu da se radi o jedinstvenom arhitektonskom spomeniku hitno treba preduzeti sve neophodne mjere zaštite da se ovaj spomenik sačuva i obnovi. Ostaci ove veleljepne džamije skoro osam decenija opominju nas da joj trebamo vratiti prijašnju ljepotu i funkciju, a istovremeno svjedoči o teškim iskušenjima kroz koja su prolazili Bošnjaci.



About the Author

Redakcija
Redakcija





Konkursi regiona
 
 

 

74. samostalna likovna izložba Dejana Bogojevića u Kruševcu

74. САМОСТАЛНА ЛИКОВНА ИЗЛОЖБА ДЕЈАНА БОГОЈЕВИЋА У КРУШЕВЦУ   74. самостална ликовна изложба мултимедијалног уметника Деја...
by Redakcija
0

 
 

Virtuelna izložba fotografija: Orijentalno (Osmansko) kulturno nasljeđe – Hajdar-pašina džamija

U selu Radulići se i danas nalaze ostaci spaljene Hajdar-pašine džamije. Ovo selo je bilo sjedište poznate porodice Hajdarpašića čiji je predak, Hajdar-paša, izabrao ovu najljepšu bihorsku dolinu da u njoj podigne svoj...
by Redakcija
0

 
 

Online izložba “Izbjeći rat” Luigija Ottanija i Roberte Biagiarelli

Na zvaničnom Youtube kanalu Festivala MESS https://www.youtube.com/user/FestivalMESS i Facebook profilu Festivala MESS https://www.facebook.com/festivalMESS, možete pogledati prvu ovogodišnju online izložbu fotografija u ...
by Redakcija
0

 

 

Grad Sarajevo-Exodus Safeta Zeca predstavljen u Potočarima

Kao dio zvaničnog programa obilježavanja 25. godišnjice genocida u Srebrenici   SLIKARSKI OPUS „EXODUS“ SAFETA ZECA PREDSTAVLJEN U POTOČARIMA   (Potočari-Srebrenica, 07.07.2020) U okviru obilježavanja 25. godišnjic...
by Redakcija
0

 
Konkursi regiona
 

Tamara Pantović: O izložbi Aleksandra Aca Rafajlovića „Dvanaesti“

„HVALA TI, DRAGI MOJ DIMITRIJE!“ (na izložbi Aleksandra Aca Rafajlovića „Dvanaesti“) Umorna od raznih oblika diletantizama, zgađena nad instagramskim selfijima, svoj život društvenog autiste provodim kao barka veza...
by Redakcija
0

 




Konkursi regiona

0 Comments


Be the first to comment!


Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *


Konkursi regiona
 
Secured By miniOrange