Avlija
Portal za kulturu, književnost i društvene teme
Advertisement



Radio Avlija

23. Juna 2020.

ZELENA PLANETA: Zagađenje vazduha

More articles by »
Written by: Redakcija
Oznake: ,

Poštovani slušaoci radija Slobodna Crna Gora dobar dan i dobrodošli u petu emisiju ‘’ZELENA PLANETA’’ o životnoj sredini koje su dio projektnih aktivnosti šestomjesečnog projekta ”Vratimo se prirodi – za zelenu budućnost” koji realizuje NVO Avlija uz podršku NVO Green Home kroz podršku projektima organizacija civilnog društva u Crnoj Gori u okviru projekta “ZAJEDNO ZA BOLJU KLIMU U CRNOJ GORI”. 


Zagađivanje vazduha nastaje u prvom redu kao posljedica sve većeg razvoja tehnike i tehnologije, a posebno industrije i energetike. Razvoj industrijalizacije u svijetu i kod nas postiže sve veće rezultate, ali istim tempom nanosi i štetne posljedice sredini u kojoj čovjek živi. Zagađenost vazduha se javlja kao osnovni problem u oblastima gdje je razvijena industrija. Posebno se javlja u gradovima sa razvijenim saobraćajem, gdje je učešće produkata sagorijevanja od motornih vozila skoro 50%. Vazduh najčešće zagađuju štetne materije kao što su: sitne čestice prašine i čađi, ugljen-monoksid, sumpor-dioksid, izduvni gasovi iz automobila. Zagađenost vazduha prije svega utiče na stanovnike velikih gradova i industrijskih centara. Gradovi su često pokriveni sivim omotačem koji dostiže visinu blizu tri kilometra. Izračunato je da se u industrijskim gradovima količina sunčeve radijacije ljeti smanjuje za jednu petinu, a zimi za polovinu. Hemijska industrija i razvoj proizvodnje plastičnih masa čine da se u atmosferu izbacuju nove štetne supstance čije dejstvo štetno utiče na ljudski organizam. Sumporni gas, ugljen-monoksid, pepeo koji se rastura, industrijska prašina, hlor, amonijak, fluor, arsen, olovo, mangan, kadmijum i drugi agresivni elementi i gasovi negativno djeluju na čovječji organizam i mogu da izazovu masovna oboljenja među stanovništvom.

U svijetu se na putevima nalaze milioni putničkih automobila, od kojih svaki izbacuje u atmosferu oko 600 kg štetnih sastojaka godišnje. Poznato je da su automobili sa benzinskim motorom izraziti zagađivači sredine, jer ispuštaju plav dim neprijatnog mirisa. Proizvođači vozila nastoje da se uklope u evropske norme u pogledu suzbijanja zagađivanja vazduha. S obzirom na broj vozila koji se nalazi na svjetskim putevima, jasno je koliku odgovornost imaju proizvođači automobila u doprinosu boljoj zaštiti čovjekove sredine. Zemlju okružuje ogromni okean čistog vazduha – po 2,5 miliona tona na svakog čovjeka. Ali je isto tako utvrđeno da jedan mlazni avion sagori oko 50 do 120 tona atmosferskog kiseonika pri preletu okeana. Čist vazduh je osnovni preduslov zdravlja i blagostanja ljudi. Savremeni način života je doveo do povećanja zagađenosti vazduha. U Evropi više od dvije trećine stanovnika živi u gradovima što podrazumijeva konsantnu izloženost zagađenju koje je često izvan granica koje se preporučuje zakonima ali i onih dozvoljenih granica koje preporučuju nadležne institucije poput Svjetske zdravstvene organizacije.

  • Svaki litar potrošenog benzina emituje 2,6 kilograma ugljen dioksida. Prosječan automobil sa rezervoarom zapremine od 45 litara emituje 117 kilograma CO2.
  • Budući da je danas saobraćaj jedna industrijska grana koja proizvodi ogromne količine opasnih supstanci, budući da tehnologija napreduje iz dana u dan, u budućnosti se očekuje da će 80% stanovništva voziti električni automobil, što će itekako uticati na smanjenje opasnih materija u vazduhu i poboljšanje kvaliteta života.
  • Jedna godina korištenja plastičnih kesa: godišnja proizvodnja ugljen dioksida 146 kg.
  • Jedna godina korištenja tri standardne sijalice: godišnja proizvodnja ugljen dioksida 135 kg.
  • Godinu dana smeća iz domaćinstva: godišnja proizvodnja ugljen dioksida 1400 kg

Pored industrijskog sektora i uglja, posebno treba istaći i transportni sektor, odnosno saobraćaj, stambeno grijanje i vremenske neprilike, kao velike prijetnje kvalitetu vazduha, a samim tim i zdravlju ljudi, budući da loše utiču na respiratorni, kardiovaskularni, nervni sistem, reproduktivni sistem i zdravlje djece.

Drumski sabraćaj predstavlja jedan od najvećih izvora zagađenja vazduha zbog emisije zagađujućih supstanci koje nastaju tokom procesa sagorjevanja pogonskg goriva (benzin, dizel, tečni naftni gas). Između 80 i 90% ukupne emisije CO2 koja dolazi iz saobraćaja potiče iz ove saobraćajne grane. Upotrebom motornih vozila dolazi do sagorijevanja benzina i drugih naftnih derivata u motornim vozilima i na taj način u vazduh dospijevaju brojne i štetne supstance među kojima su čađ, azotni oksidi, ugljen monoksid, itd. Zagađenje koje nastaje zavisi od broja vozila, brzine i gustine saobraćaja, strukture vozila i njihove prosječne starosti. Kvalitet i tip goriva je vrlo bitan parametar koji se odražava na potrošnju goriva, emisuju gasova i performans motora.

U Crnoj Gori je prisutan veliki broj starih vozila proizvedenih u periodu od 1980. do 1989. godine i od 1990. do 1994. godine. Uočava se da se taj broj znatno smanjuje, dok se broj novijih vozila koja emituju manje štetnih supstanci povećava, ali emisija iz drumskog saobraćaja i dalje raste, što je posljedica povećanja prevoza tereta, starenja voznog parka, ali i povećanja kilometraže. Treba naglasiti da 60% od ukupne količine svih zagađujućih supstanci vazduha u urbanim sredinama potiče od motora sa unutrašnjim sagorijevanjem. Motorna vozila su odgovorna za 6 od 10 slučajeva kancerogenih oboljenja izazvanim zagađenjem životne sredine.

Kvalitet vazduha je značajno lošiji kada se poveća prisustvo suspendovanih čestica, što mogu izazvati vremenske neprilike i nepogode, kao npr. veliki broj požara tokom ljetnjih mjeseci, ili poplava tokom jesenjih i zimskih mjeseci.

U Crnoj Gori, na loš kvalitet vazduha najviše utiču prekoračenja koncentracije praškastih materija PM10 i PM2,5. Ovaj problem najizraženiji je u Pljevljima i Nikšiću gdje su, osim velikog broja prekoračenja, evidentirane i visoke koncentracije na dnevnom nivou, kao i prekoračenje dozvoljene srednje godišnje koncentracije. U Rožajama je skoro u kontinuitetu zapaljena deponija u kanjonu Ibra te se tako zagađuje pored rijeke i vazduh.

 

Kako možemo uticati na smanjenje zagađenja vazduha?

  • Smanji korišćenje fosilnih goriva!
  • Izbjegavaj korišćenje automobila!
  • Koristi gradski prevoz!
  • Vozi biciklo!
  • Štedi električnu energiju! Ne ostavljaj uključena svijetla! Ne drži kompjuter na stand – by režimu – isključi ga!
  • Odlaži otpad tamo gdje je predviđeno da se odlaže!
  • Recikliraj!
  • Čuvaj šume!
  • Ozeleni prostor!
  • Posadi drveće. Jedno drvo proizvede do 250 m3 kiseonika godišnje, neutrališe štetnu emisiju gasova i utiče na smanjenje buke!

Projekat „Zajedno za bolju klimu u Crnoj Gori“ finansira Evropska unija, u okviru IPA programa 2016, a realizuje NVO Green Home. Sadržaj ove emisije isključiva je odgovornost nevladine organizacije Avlija i ni u kojem slučaju se ne može smatrati stavom Evropske unije.

 



About the Author

Redakcija
Redakcija





Konkursi regiona
 
 

 

Aljo Smailagić: Kap po kap – puna kapa

Kap po kap – puna kapa Razgovor vodio i foto: Adem Ado Softić Intervju preuzet iz devetog broja časopisa Nova Sloboda / Espona.me Jedan od onih koji su generacijama Ivangrađana djetinjstvo obojili valerima najljepših...
by Redakcija
0

 
 

Norveška za Rožaje

EURO-ASFALT iz Sarajeva donirao beton za boden deku za Turističku kuću U toku je realizacija projekat “Norveška za vas – Crna Gora”, kojim je predviđena izgradnja različitih sportskih i rekreativnih terena na Brezova...
by Redakcija
0

 
 

Zbirka poezija Vasilja Stusa na crnogorskom jeziku

VASILJ STUS ŽIVOT PJESNIKA KOJI JE DAO SEBE ZA UKRAJINU   Piše: Božidar Proročić književnik i publicista   Povodom dana državnosti Ukrajine koji se obilježava svake godine 24. avgusta u izdanju Crnogorskog kul...
by Redakcija
0

 

 

Poezija Deana Plazonića

Dean Plazonić   ZABORAV . Prošetati ću se jutrom Korak po korak Ulicom našeg sjećanja Između perivoja Čežnje i prkosa Potražiti ću tebe Na raskrižju svitanja Što dijeli ravnodušnost od zaborava Stajati ću sam...
by Redakcija
0

 
Konkursi regiona
 

Dženis Šaćirović: Naučnik, život s naukom i od nauke

NAUČNIK, ŽIVOT S NAUKOM I OD NAUKE   Ozbiljno bavljenje naukom, pojašnjenja radi, zahtjeva potpunu predanost i rijetke su druge obaveze, pa i one fundamentalne životne koje nauka trpi sa sobom. Oni koji misle suprotno,...
by Redakcija
0

 




Konkursi regiona

0 Comments


Be the first to comment!


Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *


Konkursi regiona